İşyerinde Akciğer Grafisi (PA Akciğer Radyografisi)
PA (posteroanterior) akciğer radyografisi, iş sağlığı gözetiminde solunum sistemi taramasına yönelik olarak yapılan tıbbi tetkiklerden biridir (Md.5/4-a). Çekimde kullanılan röntgen cihazı Sağlık Bakanlığı bilgi sistemlerine entegre edilir; görüntü, bilgisayarlı radyografi (CR) veya dijital radyografi (DR) tekniğiyle elde edilerek dijital ortamda DICOM formatında teslim edilir (Md.9/2). Bütün PA akciğer radyografileri Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kalite ve standartlarına uygun olarak çekilir (Md.9/3). Pnömokonyoz yapan tozlara maruz kalan çalışanların radyografileri ise ILO Uluslararası Pnömokonyoz Sınıflandırması güncel rehberine göre, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilmiş okuyucular tarafından değerlendirilir.
Akciğer Grafisi Nedir ve Neden Yapılır
PA akciğer radyografisi, ışının hastanın sırtından girip göğsünün ön yüzünden çıkacak şekilde (posteroanterior yönde) alındığı standart akciğer röntgenidir. Çalışanların sağlık gözetimi kapsamında, solunum sistemine yönelik taramanın bir parçası olarak yapılan tıbbi tetkikler arasında sayılır (Md.5/4-a). Amaç, çalışma ortamındaki etkenlere bağlı gelişebilecek solunum sistemi bulgularının izlenmesidir.
Teknik Standartlar ve DICOM Formatı
Yönetmelik, akciğer radyografilerinin çekiminde kullanılan cihaz ve çıktı formatı için belirli teknik koşullar öngörür (Md.9/2). Röntgen cihazının Sağlık Bakanlığı bilgi sistemlerine entegre olması, görüntünün dijital tekniklerle elde edilmesi ve dijital ortamda teslim edilmesi esastır.
| Ölçüt | Mevzuattaki Koşul | | --- | --- | | Cihaz entegrasyonu | Röntgen cihazı Sağlık Bakanlığı bilgi sistemlerine entegre olur | | Görüntüleme tekniği | Bilgisayarlı radyografi (CR) veya dijital radyografi (DR) | | Teslim formatı | Dijital ortamda DICOM formatı | | Kalite standardı | Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kalite ve standartları (Md.9/3) |
Bu koşullar, tüm PA akciğer radyografilerinin ILO kalite ve standartlarına uygun biçimde çekilmesini kapsar (Md.9/3).
Pnömokonyoz Değerlendirmesi ve ILO Sınıflandırması
Pnömokonyoz yapan tozlara maruz kalan çalışanların akciğer radyografileri için ek bir değerlendirme yöntemi tanımlanmıştır. Bu radyografiler, ILO Uluslararası Pnömokonyoz Sınıflandırması güncel rehberine göre okunur ve değerlendirmeyi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilmiş okuyucular yapar. Bu düzenleme, tozdan kaynaklanan meslek hastalıklarının uluslararası kabul görmüş bir sınıflandırma ölçütüyle izlenmesini hedefler.
Çekim Yeri: Sabit Mekân ve Gezici Araç
Akciğer radyografisi, sabit bir mekânda çekilebileceği gibi gezici iş sağlığı aracında da çekilebilir (Md.7). Gezici araç içinde röntgen çekimi yapılabilmesi için Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) lisansının bulunması gerekir. Böylece, hem sabit hem de gezici hizmet yürütülürken radyasyon güvenliğine ilişkin yetkilendirme koşulu aranmış olur.