ÇASMER Çalışan Sağlığı Merkezi · Bilgi Kaynağı

Acil Durum Yönetmeliği

Resmî adı: İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik

Resmî Gazete18.06.2013 / 28681
Kayıtlı madde25 + 3 ek kaydı
Son değişiklik01.10.2021
DurumYürürlükte

Metin, mevzuat.gov.tr'nin güncel konsolide hâlinden derlenmiştir · mevzuat.gov.tr'de doğrula ↗

Özet. Bu yönetmelik her işyerine acil durum eylem planı hazırlatır; yangın, patlama ve afete karşı 4 ayrı ekip (söndürme, kurtarma, koruma, ilk yardım) kurdurur. Destek elemanı sayısı tehlike sınıfına göre 30, 40 veya 50 çalışana kadar birer kişidir. Tatbikat en geç yılda bir yapılır; plan 2, 4 veya 6 yılda bir yenilenir. 3 eki vardır: plan formu, tatbikat formu, ekip tablosu.

İşyerinde yangın çıktığında kimin ne yapacağını bu yönetmelik belirler (Md.1). Halk arasında “acil durum eylem planı yönetmeliği” diye aranır; resmi adı İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik’tir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki bütün işyerlerini kapsar (Md.2). Yönetmelik 1 Ekim 2021’de kapsamlı bir değişiklik geçirdi (RG 31615); en önemli değişiklik, tek tip “destek elemanı” modelinin yerini 4 ayrı ekibin (söndürme, kurtarma, koruma, ilk yardım) alması ve 3 örnek formun (Ek-1, Ek-2, Ek-3) yönetmeliğe eklenmesidir.

İşveren için pratik anlamı dört adımdır: muhtemel acil durumları belirle, tedbir al, planı yaz, tatbikat yaptır (Md.5). Yangın, patlama, tehlikeli kimyasal yayılımı, zehirlenme, salgın hastalık, radyoaktif sızıntı, sabotaj ve doğal afet “acil durum” sayılır (Md.4). Acil durumlar belirlenirken risk değerlendirmesi sonuçları esas alınır (Md.8).

Çalışanların da görevleri vardır. Tedbirlere uymak, tehlikeyi hemen amire bildirmek ve olay yerine gelen ekiplerin talimatına uymak zorundadırlar (Md.6). Amirine ulaşamayan çalışan tehlikeye kendisi müdahale edebilir; ihmali yoksa bu müdahaleden sorumlu tutulamaz (Md.6).

Bir Bakışta: Temel Yükümlülükler

YükümlülükEsasMadde
Acil durum planıHer işyeri, tasarım veya kuruluş aşamasından itibaren hazırlar(Md.7)
Acil durum ekipleriSöndürme, kurtarma, koruma, ilk yardım — 4 ayrı ekip kurulur(Md.11)
Destek elemanı sayısıTehlike sınıfına göre 30/40/50 çalışana kadar birer kişi(Md.11)
TatbikatEn geç yılda bir yapılır, formu hazırlanır (madenlerde ayrı kural)(Md.13)
Planın yenilenmesiÇok tehlikeli 2, tehlikeli 4, az tehlikeli 6 yılda bir(Md.14)
BilgilendirmeTüm çalışanlara yapılır; işe yeni girene ayrıca anlatılır(Md.15)
Hassas gruplarYaşlı, engelli, gebe çalışan ve kreş çocuklarına tahliyede refakat edilir(Md.10)

Acil Durum Ekipleri: Tek Kişi Değil, 4 Ekip

2021 değişikliği öncesinde yönetmelik “arama-kurtarma-tahliye” ve “yangınla mücadele” diye iki genel konu için destek elemanı istiyordu. Artık işveren dört ayrı ekip kurmak zorundadır (Md.11):

EkipGörevi
Söndürme ekibiYangına derhal müdahale eder, kontrol altına alır
Kurtarma ekibiÇalışan, ziyaretçi ve diğer kişilerin arama-kurtarmasını yapar
Koruma ekibiPanik ve kargaşayı önler, ekipler arası koordinasyonu ve sayımı yürütür
İlk yardım ekibiOlumsuz etkilenen kişilere ilk yardım müdahalesi yapar

Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için ayrı ayrı destek elemanı sayısı hesaplanır; sınır tehlike sınıfına göre değişir:

Tehlike sınıfıKaç çalışana kadar birer destek elemanı
Çok tehlikeli30
Tehlikeli40
Az tehlikeli50

Bu sayılar aşılırsa her 30, 40 ve 50 çalışana kadar üç ekibin her birine birer destek elemanı daha eklenir; örnek hesap tablosu Ek-3’tedir (Md.11/3). İlk yardım ekibindeki elemanı sayısı ise İlkyardım Yönetmeliği esaslarına göre ayrıca belirlenir (Md.11/5). Her ekipte bir ekip başı bulunur; ekipler arası koordinasyondan koruma ekibinin sorumlusu görevlidir (Md.11/6-7). Önemli kolaylık: 10’dan az çalışanı olan işyerinde tehlike sınıfı fark etmeksizin söndürme-kurtarma-koruma ekiplerinin tamamı için tek kişi yeterlidir (Md.11/4). Görevlilerin özel eğitimini iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi verirse bu durum imzayla belgelendirilir (Md.15/3). Ayrıntı için Md.11 tam metnine bakabilirsiniz.

Yönetmeliğin 3 Eki Var: Ek-1, Ek-2, Ek-3

2021 değişikliği öncesinde bu yönetmeliğin eki yoktu; artık 3 eki var, üçü de 2021 değişikliğiyle eklendi:

EkNe işe yararDayanak
Ek-1 — Acil Durum Planı Formuİşyeri bilgileri, belirlenen acil durumlar, toplanma yeri, komşu işyeri etkisi, tedbirler, müdahale yöntemi ve tahliye planı bölümlerini içeren örnek plan şablonu(Md.12/4)
Ek-2 — Tatbikat FormuTatbikat türü, katılım sayısı, süre, konum, amaç ve tatbikat sonrası değerlendirme bölümlerini içeren örnek form(Md.13/1)
Ek-3 — Ekip Görevlendirme TablosuÇalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre kaç destek elemanı gerektiğini gösteren hazır tablo(Md.11/3)

Üç ek de zorunlu şablon değil, örnektir — işveren kendi planını bu formların taşıdığı bilgileri kapsayacak şekilde farklı bir formatta da hazırlayabilir. Planın asgari içeriği ayrıca Md.12’de madde madde sayılır: işyeri bilgileri, belirlenen acil durumlar, alınan tedbirler, müdahale-tahliye yöntemleri, tahliye planı (ekipman ve ilkyardım malzemesi yerleri, kaçış yolları, toplanma yerleri, görevli iletişim bilgileri, acil irtibat numaraları, özel riskli bölümler, elektrik-gaz kesim noktaları) yer alır (Md.12). Tahliye planı, bina girişleri ve katlarda görünür şekilde asılır; kâğıt imza yerine 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununa uygun güvenli e-imza da artık geçerlidir (Md.12/2-3).

Sık Sorulan Sorular

Acil durum yönetmeliği nedir, ne iş yapar?

İşyerlerinde acil durum planı hazırlanmasını, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım çalışmalarını düzenler (Md.1). Bu konularda görevlendirilecek çalışanların nasıl belirleneceğini de anlatır (Md.1).

Acil durum yönetmeliği ek 2 nerede?

Ek-2, tatbikat sonrasında doldurulan Tatbikat Formu’dur (Md.13/1) — tatbikat türü, tarih, süre, katılım sayısı ve tatbikat sonrası değerlendirme bölümlerini içerir. Bu ek, yönetmeliğin 2021 değişikliğiyle eklendi; öncesinde yönetmeliğin hiç eki yoktu. Diğer iki ek: Ek-1 acil durum planı için örnek form (Md.12/4), Ek-3 ekip görevlendirme hesap tablosudur (Md.11/3).

Tatbikat ne sıklıkla yapılır, tatbikat formu zorunlu mu?

Madenler dışındaki işyerlerinde en geç yılda bir tatbikat yapılır (Md.13/2); maden işyerlerinde kendi yönetmeliğindeki periyot geçerlidir. Yönetmelik artık örnek bir tatbikat formu da veriyor (Ek-2): tarih, görülen eksiklikler ve yapılacak düzenlemeleri içerir (Md.13/1). Aksayan yönlere göre plan gözden geçirilir ve düzeltilir (Md.13/3).

Dahili acil durum planı nedir?

Kanunun 29. maddesi gereğince güvenlik raporu hazırlanan işyerlerinde hazırlanacak dahili acil durum planları, bu yönetmelikteki acil durum planı hazırlığında dikkate alınarak kullanılır (Md.16). Hazırlama yükümlülüğünü bu madde değil, ilgili diğer mevzuat düzenler.

Sitelerde ve iş merkezlerinde planı kim koordine eder?

İş merkezi, iş hanı, sanayi bölgesi ve sitelerde her işyeri kendi planını hazırlar (Md.17). Planların koordinasyonunu yönetim yürütür (Md.17). İş merkezi ve iş hanlarındaki işyerlerinde tatbikatlar da yönetimin koordinasyonuyla yürütülür (Md.13). Aynı çalışma alanını paylaşan işverenler planı ortaklaşa hazırlar (Md.17).

Değişiklik Geçmişi

Konsolide metindeki değişiklik ibarelerinden çıkarılmıştır — 1 değişiklik işlemi.

Tarih RG Sayı / Kanun Etkilenen İşlem
01.10.2021 31615 14 madde/ek Değişik, Ek

Tam Metin (güncel konsolide)

Kayıttaki 25 maddenin tamamını göster / gizle

1

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, işyerlerinde acil durum planlarının hazırlanması, önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda yapılması gereken çalışmalar ile bu durumların güvenli olarak yönetilmesi ve bu konularda görevlendirilecek çalışanların belirlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.

2

(1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar.

3

(1) Bu Yönetmelik, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 11 inci, 12 nci ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

4

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Acil durum: İşyerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek veya işyerini dışarıdan etkileyebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme, salgın hastalık, radyoaktif sızıntı, sabotaj ve doğal afet gibi ivedilikle müdahale gerektiren olayları,

b) Acil durum planı: İşyerlerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler ile uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı planı,

c) Toplanma yeri: Acil durumların olumsuz sonuçlarından çalışanların etkilenmeyeceği mesafede veya korunakta belirlenmiş güvenli yeri,

ifade eder.

5

(1) İşverenin acil durumlara ilişkin yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:

a) Çalışma ortamı, kullanılan maddeler, iş ekipmanı ile çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek ve çalışan ile çalışma çevresini etkileyecek acil durumları önceden değerlendirerek muhtemel acil durumları belirler.

b) Acil durumların olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirleri alır.

c) Acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak üzere gerekli ölçüm ve değerlendirmeleri yapar.

ç) Acil durum planlarını hazırlar ve tatbikatların yapılmasını sağlar.

d) Acil durumlarla mücadele için işyerinin büyüklüğü ve taşıdığı özel tehlikeler, yapılan işin niteliği, çalışan sayısı ile işyerinde bulunan diğer kişileri dikkate alarak; önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda uygun donanıma sahip ve bu konularda eğitimli yeterli sayıda çalışanı görevlendirir ve her zaman hazır bulunmalarını sağlar.

e) Özellikle ilk yardım, acil tıbbi müdahale, kurtarma ve yangınla mücadele konularında, işyeri dışındaki kuruluşlarla irtibatı sağlayacak gerekli düzenlemeleri yapar.

f) Acil durumlarda enerji kaynaklarının ve tehlike yaratabilecek sistemlerin olumsuz durumlar yaratmayacak ve koruyucu sistemleri etkilemeyecek şekilde devre dışı bırakılması ile ilgili gerekli düzenlemeleri yapar.

g) Varsa alt işveren ve geçici iş ilişkisi kurulan işverenin çalışanları, müşteri ve ziyaretçiler ile işyerinde toplantı, seminer, konferans ve eğitim gibi toplu halde gerçekleştirilen faaliyetler için bulunan katılımcılar ve diğer kişilerin acil durumlar, tahliye planı, kaçış yolları, toplanma yerleri ve acil durum ekipleri hakkında bilgilendirilmesini sağlar.

ğ) Acil durumlarda kullanılacak kişisel koruyucu donanımların ve müdahale ekipmanlarının işyerinde belirlenmiş acil durumlara ve acil durum ekiplerinin görevlerine uygun olmasını sağlar.

(2) Acil durumlarla ilgili özel görevlendirilen çalışanların sorumlulukları işverenlerin konuya ilişkin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

6

(1) Çalışanların acil durumlarla ilgili yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:

a) Acil durum planında belirtilen hususlar dahilinde alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlere uymak.

b) İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalarda kendileri ve diğer kişilerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürecek acil durum ile karşılaştıklarında; hemen en yakın amirine, acil durumla ilgili görevlendirilen sorumluya veya çalışan temsilcisine haber vermek.

c) Acil durumun giderilmesi için, işveren ile işyeri dışındaki ilgili kuruluşlardan olay yerine intikal eden ekiplerin talimatlarına uymak.

ç) Acil durumlar sırasında kendisinin ve çalışma arkadaşlarının hayatını tehlikeye düşürmeyecek şekilde davranmak.

(2) İşveren, çalışanların kendileri veya diğer kişilerin güvenliği için ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaştıkları ve amirine hemen haber veremedikleri durumlarda; istenmeyen sonuçların önlenmesi için, bilgileri ve mevcut teknik donanımları çerçevesinde müdahale edebilmelerine imkân sağlar. Böyle bir durumda çalışanlar, ihmal veya dikkatsiz davranışları olmadıkça yaptıkları müdahaleden dolayı sorumlu tutulamaz.

7

(1) Acil durum planı, tüm işyerleri için tasarım veya kuruluş aşamasından başlamak üzere acil durumların belirlenmesi, bunların olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin alınması, görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi, acil durum müdahale ve tahliye yöntemlerinin oluşturulması, dokümantasyon, tatbikat ve acil durum planının yenilenmesi aşamaları izlenerek hazırlanır.

8

(1) İşyerinde meydana gelebilecek acil durumlar, yapılan risk değerlendirmesi sonuçları ile aşağıdaki ve benzeri hususlar dikkate alınarak belirlenir:

a) Yangın ve patlama ihtimali.

b) Tehlikeli kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme ve salgın hastalık ihtimali.

c) Doğal afetlerin meydana gelme ihtimali.

ç) Sabotaj ihtimali.

9

(1) İşveren, belirlediği mümkün ve muhtemel acil durumların oluşturabileceği zararları önlemek ve daha büyük etkilerini sınırlandırmak üzere gerekli tedbirleri alır.

(2) Acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak üzere tedbirler belirlenirken gerekli olduğu durumda ölçüm ve değerlendirmeler yapılır.

(3) Alınacak tedbirler, risklerden korunma ilkelerine uygun olur ve toplu korumayı esas alır.

10

(1) İşverence acil durumların meydana gelmesi halinde uyarı verme, arama, kurtarma, tahliye, haberleşme, ilk yardım ve yangınla mücadele gibi uygulanması gereken acil durum müdahale yöntemleri belirlenir ve yazılı hale getirilir.

(2) Tahliye sonrası, işyeri dâhilinde kalmış olabilecek çalışanların belirlenmesi için sayım da dâhil olmak üzere gerekli kontroller yapılır.

(3) İşveren, işyerinde acil durumların meydana gelmesi halinde çalışanların bu durumun olumsuz etkilerinden korunması için bulundukları yerden güvenli bir yere gidebilmeleri amacıyla izlenebilecek uygun tahliye düzenlemelerini acil durum planında belirtir ve çalışanlara önceden gerekli talimatları verir.

(4) İşyerlerindeki; yaşlı, engelli, gebe çalışanlar ile kreşteki çocuklara tahliye esnasında refakat edilmesi için tedbirler alınır.

(5) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri oluşturulurken 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınır.

(6) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri oluşturulurken çalışanlar dışında müşteri, ziyaretçi gibi işyerinde bulunması muhtemel diğer kişiler de göz önünde bulundurulur.

(7) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri, yakındaki işyerleri ve çevreden gelebilecek olumsuz etkiler de dikkate alınarak belirlenir.

11

(1) İşveren; işyerlerinde aşağıda yer alan acil durum ekiplerini oluşturur:

a) Söndürme ekibi.

b) Kurtarma ekibi.

c) Koruma ekibi.

ç) İlk yardım ekibi.

(2) Birinci fıkrada yer alan ekiplerin görevleri aşağıda belirtilmiştir:

a) Söndürme ekibi: İşyerinde çıkabilecek yangınlara derhal müdahale ederek mümkünse yangını kontrol altına almak, yangının genişlemesine mani olmak ve söndürme faaliyetlerini yürütmek.

b) Kurtarma ekibi: İşyerlerinde acil durum sonrası; çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini gerçekleştirmek.

c) Koruma ekibi: Acil durum nedeniyle ortaya çıkması muhtemel panik ve kargaşayı önlemek, acil durum ekipleri arasındaki koordinasyon işlerini gerçekleştirmek, sayım işlerini yürütmek, gerektiğinde ilgili ulusal ve yerel kurumların müdahale ekiplerine bilgi vermek.

ç) İlk yardım ekibi: Acil durumdan olumsuz etkilenen kişilerin ilk yardım müdahalelerini gerçekleştirmek.

(3) İşveren, birinci fıkrada yer alan ekiplerden söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için işyerlerinin tehlike sınıfına göre;

a) Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde her 30 çalışana kadar,

b) Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde her 40 çalışana kadar,

c) Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde her 50 çalışana kadar

uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az birer çalışanı destek elemanı olarak görevlendirir. Görevlendirme yapılırken (a) bendinde 30 ve katları, (b) bendinde 40 ve katları ve (c) bendinde 50 ve katları dâhil edilir. Ekiplerin görevlendirilmesine ilişkin örnek tablo Ek-3'te yer almaktadır.

(4) 10'dan az çalışanı olan işyerlerinde; acil durumlara ilişkin ulusal ve yerel kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlamak ve birinci fıkrada yer alan ekiplerden söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az bir çalışanın destek elemanı olarak görevlendirilmesi yeterlidir.

(5) İşveren, ilk yardım konusunda 29/7/2015 tarihli ve 29429 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İlkyardım Yönetmeliği esaslarına göre destek elemanı görevlendirir.

(6) Her konu için birden fazla çalışanın görevlendirilmesi gereken işyerlerinde bu çalışanlar konularına göre ekipler halinde koordineli olarak görev yapar. Her ekipte bir ekip başı bulunur.

(7) İşveren tarafından acil durumlarda ekipler arası gerekli koordinasyonu sağlamak üzere koruma ekibinden sorumlu veya sorumlular görevlendirilir.

(8) Birinci fıkrada yer alan ekiplerde görevlendirilecek destek elemanları ve varsa yedekleri belirlenirken işyerindeki vardiya düzeni dikkate alınır.

(9) Acil durum ekiplerinde görevlendirilen destek elemanlarının adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgilerini içeren liste, işyerinde çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür bir şekilde asılır.

(10) Acil durum ekiplerinde görevlendirilen destek elemanlarının işyerinden ayrılma, yer değişikliği ve benzeri durumlarda yerine yeniden görevlendirme yapılır.

12

(1) Acil durum planı asgarî aşağıdaki hususları kapsayacak şekilde dokümante edilir:

a) İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı.

b) Hazırlayanların adı, soyadı ve unvanı.

c) Hazırlandığı tarih ve geçerlilik tarihi.

ç) Belirlenen acil durumlar.

d) Alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler.

e) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri.

f) Aşağıdaki unsurları içeren işyerini veya işyerinin bölümlerini gösteren tahliye planı:

1) Yangın söndürme amaçlı kullanılacaklar da dâhil olmak üzere acil durum ekipmanlarının bulunduğu yerler.

2) İlkyardım malzemelerinin bulunduğu yerler.

3) Kaçış yolları, toplanma yerleri ve bulunması halinde uyarı sistemlerinin de yer aldığı kroki.

4) Görevlendirilen çalışanların ve varsa yedeklerinin adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgileri.

5) Acil durumlarla ilgili ulusal ve yerel kurum ve kuruluşların acil durum irtibat numaraları.

6) İşyerlerinde kimyasal yayılım, parlama veya patlama tehlikesi ve benzeri özel riskleri barındıran bölümler.

7) Elektrik ve gaz akışının kesim noktaları, vanaları.

(2) İşveren tarafından onaylanan acil durum planının sayfaları numaralandırılarak; hazırlayan kişiler tarafından her sayfası paraflanıp, son sayfası imzalanır. 15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununa uygun olarak güvenli elektronik imza ile imzalanmış olan acil durum planları da geçerlidir. Acil durum planı, acil durumla mücadele edecek ekiplerin kolayca ulaşabileceği şekilde işyerinde saklanır.

(3) Acil durum planı kapsamında hazırlanan tahliye planı, işyeri bina ve eklentilerinin giriş ve çıkışları ile katlarda, çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür bir şekilde asılır.

(4) Acil durum planı hazırlanırken kullanılabilecek örnek form Ek-1'de yer almaktadır.

13

(1) Hazırlanan acil durum planının uygulama adımlarının düzenli olarak takip edilebilmesi ve uygulanabilirliğinden emin olunması için işyerlerinde, ikinci fıkrada belirtilen süreleri aşmamak kaydıyla belirlenen periyotlarla tatbikat yapılır, denetlenir ve gözden geçirilerek gerekli düzeltici ve önleyici tedbirler alınır. Gerçekleştirilen tatbikatın tarihi, görülen eksiklikler ve bu eksiklikler doğrultusunda yapılacak düzenlemeleri içeren tatbikat formu hazırlanır. Tatbikat formu hazırlanırken kullanılabilecek örnek form Ek-2'de yer almaktadır.

(2) Tatbikat 19/9/2013 tarihli ve 28770 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği kapsamındaki işyerleri için anılan Yönetmelik hükümlerine göre, diğer işyerleri için en geç yılda bir yapılır.

(3) Gerçekleştirilen tatbikat neticesinde varsa aksayan yönler ve kazanılan deneyimlere göre acil durum planları gözden geçirilerek gerekli düzeltmeler yapılır.

(4) Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanlarındaki işyerlerinde tatbikatlar yönetimin koordinasyonu ile yürütülür.

14

(1) İşyerinde veya yakın çevresinde, belirlenmiş olan acil durumları etkileyebilecek veya yeni acil durumların ortaya çıkmasına neden olacak değişikliklerin meydana gelmesi halinde acil durum planı tamamen veya kısmen yenilenir.

(2) Birinci fıkrada belirtilen durumlardan bağımsız olarak, hazırlanmış olan acil durum planları; tehlike sınıfına göre çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç iki, dört ve altı yılda bir yenilenir.

15

(1) Tüm çalışanlar acil durum planları ile söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinde görevlendirilen destek elemanları hakkında bilgilendirilir.

(2) İşe yeni alınan çalışana ve herhangi bir işverenden geçici bir süre için çalışmak üzere devralınan çalışanlara, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilave olarak acil durum planları ile ilgili bilgilendirme yapılır.

(3) Acil durum konularıyla ilgili özel olarak görevlendirilenler, yürütecekleri faaliyetler ile ilgili özel olarak eğitilir. Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerine verilecek özel eğitimler Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydıyla işyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin işverence yürütülmesi halinde işveren tarafından verilebilir. Bu eğitimler, işveren ile eğitim verenlerce imzalanarak belgelendirilir. Ayrıca bu eğitimler; Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, işçi, işveren ve kamu görevlileri kuruluşları veya bu kuruluşlarca kurulan eğitim vakıfları ve ortaklaşa oluşturdukları eğitim merkezleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, belediyeler veya itfaiyeler tarafından da verilebilir.

(4) İlk yardım ekibindeki destek elemanlarının alacağı ilk yardımcı eğitimlerinin İlkyardım Yönetmeliği esaslarınca alınması sağlanır.

16

(1) İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 29 uncu maddesi gereğince güvenlik raporu hazırlanan işyerlerinde hazırlanacak dahili acil durum planları bu Yönetmelikte belirtilen acil durum planı hazırlığında dikkate alınarak kullanılır.

17

(1) Aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaşması durumunda, yürütülen işler için diğer işverenlerin yürüttüğü işler de göz önünde bulundurularak acil durum planı işverenlerce ortaklaşa hazırlanır.

(2) Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanları, sanayi bölgeleri veya sitelerinin işyerlerince hazırlanan acil durum planlarının koordinasyonu yönetim tarafından yürütülür.

18

(1) Bir işyerinde bir veya daha fazla alt işveren bulunması halinde acil durum planlarının hazırlanması konusunda işyerinin bütünü için asıl işveren, kendi çalışma alanı ve yaptıkları işler ile sınırlı olmak üzere alt işverenler sorumludur.

19

(1) Otuz iş günü veya daha kısa süren işlerde, işyerinin veya yapılacak işin mahiyeti itibarıyla çalışanları doğrudan etkilemesi muhtemel acil durumlar için bu Yönetmelik kapsamında yapılan özel görevlendirmeler işverence yapılır ve çalışanlar özel görevi bulunanlar ve acil durumlar ile ilgili bilgilendirilir.

20

(1) Kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, işçi-işveren ve memur sendikaları ile kamu yararına çalışan sivil toplum kuruluşlarının faaliyet gösterdikleri sektörde hazırladıkları rehber taslaklarından, Bakanlıkça bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu yönünden değerlendirilerek onaylanan taslaklar, Bakanlık tarafından sektör, meslek veya yapılan işlere özgü acil durum planı rehberleri olarak yayımlanır.

Geçici Madde 1

(1) 6331 sayılı Kanun gereğince ve bu Yönetmeliğin yayım tarihi öncesinde;

a) Hazırlanmış olan acil durum planları bir yıl içerisinde Yönetmeliğe göre gözden geçirilerek revize edilir.

b) İşyerlerinde gerçekleştirilmiş olan tatbikatlar süresince geçerli sayılır.

Geçici Madde 2

(1) Bu Yönetmelik kapsamında kurulacak olan ekiplerin eğitimleri, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde tamamlanır.

21

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

22

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.

Geçici Madde 3

(1) İşyerlerinde mevcut bulunan acil durum ekipleri, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay boyunca görevlerini sürdürür ve mevcut dokümanlar geçerliliğini korur. Bu süre zarfında, bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen ekiplere uygun olarak destek elemanlarının yeniden görevlendirilmesi ve dokümanların güncellenmesi sağlanır. (Not: bu geçiş süresi 01.04.2022 tarihinde sona ermiştir; işyerleri artık doğrudan 11 inci maddedeki 4-ekip modeline tabidir.)

Ekler (3)

Ek-1

Acil Durum Planı Formu

Hazırlayanın adı soyadı ve unvanı; hazırlanma tarihi, geçerlilik tarihi, revizyon no ve revizyon tarihi başlıkta belirtilir.

1. İşyeri Bilgileri: işyeri adı/unvanı, adres, iletişim, işverenin adı soyadı/unvanı, tehlike sınıfı, çalışan sayısı.

2. İşyeri İçin Belirlenen Acil Durumlar: acil durum 1, 2, 3...

3. Toplanma Yeri: işyerinde toplanma yerini işaret eden kroki.

4. İşyerini Dışarıdan Etkileyebilecek İşyerleri: bu bölümde işyerinin acil durumlar açısından etkilenebileceği işyerleri hakkında, asgari olarak, işyerinin unvanı, faaliyet konusu ve ne tür bir etkiye neden olabileceğine ilişkin bilgiler yer alır.

5. Önleyici ve Sınırlandırıcı Tedbirler: bu bölümde işyeri için belirlenen her acil durumun olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler, belirlenen acil durum – tedbir eşleşmesi halinde tablolanır.

6. Müdahale Yöntemleri: bu bölümde işyeri için belirlenen her acil durum için müdahale yöntemleri belirlenir. Müdahale yöntemleri, akış şeması veya maddeler halinde sıralanan prosedürler şeklinde oluşturulabilir.

7. Tahliye Planları: bu bölümde işyerinin her bölümü için hazırlanan tahliye planları yer alır. Tahliye planlarında asgari olarak; yangın söndürme amaçlı kullanılacaklar da dâhil olmak üzere acil durum ekipmanlarının bulunduğu yerler, ilk yardım malzemelerinin bulunduğu yerler, kaçış yolları/toplanma yerleri/bulunması halinde uyarı sistemlerinin de yer aldığı kroki, görevlendirilen destek elemanlarının ve varsa yedeklerinin adı-soyadı-unvanı-sorumluluk alanı-iletişim bilgileri, acil durumlarla ilgili ulusal ve yerel kurum ve kuruluşların acil durum irtibat numaraları, işyerlerine ait özel risk (kimyasal yayılım, parlama veya patlama tehlikesi ve benzeri) barındıran bölümler, elektrik ve gaz akışının kesim noktaları ve vanaları bulunmalıdır. Acil durum planı kapsamında hazırlanan tahliye planları, işyeri bina ve eklentilerinin giriş ve çıkışları ile katlarda, çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür bir şekilde asılır.

8. Acil Durum Ekipleri: işyerleri, acil durumlara müdahale ve acil durumlarla mücadele için söndürme ekibi, kurtarma ekibi, koruma ekibi ve ilk yardım ekibi olmak üzere 4 ekip görevlendirmelidir. İşletmenin bulunduğu tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre ekiplerde görevlendirilecek kişi sayıları farklılık gösterir. Söndürme, kurtarma ve koruma ekipleri için görevlendirilecek destek elemanı sayıları: az tehlikelide her 50 çalışana kadar, tehlikelide her 40 çalışana kadar, çok tehlikelide her 30 çalışana kadar 1'er kişi. 10'dan az çalışanı olan işyerlerinin söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için en az 1 destek elemanı görevlendirmeleri yeterlidir. İlk yardım ekibinde belirlenecek destek elemanı sayısı için İlkyardım Yönetmeliği dikkate alınır. Söndürme ekibi, kurtarma ekibi, koruma ekibi ve ilk yardım ekibinin her biri için ayrı tablo halinde; sıra no, adı soyadı, sorumluluk alanı, ekipteki görevi (ekip başı / ekip personeli), iş-ev tel, cep tel ve imza sütunları doldurulur. Koruma ekibinde ekip başı ve bir ekip personeli ayrıca koordinasyonla görevlendirilir.

Acil Durum Planını Onaylayan (İşveren/İşveren Vekili): adı soyadı, imza.

Ek-2

Tatbikat Formu

İşyeri Adı/Unvanı, Tatbikat Adı, Tatbikat Tarihi başlıkta belirtilir.

Tatbikat Türü: Yangın / Patlama / Doğal Afet (belirtilir) / Tehlikeli kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerden kaynaklanan yayılım / Zehirlenme veya salgın hastalıklar / Sabotaj / Diğer (belirtilir) seçeneklerinden işaretlenir.

Tatbikata Katılım Sayıları: katılan kişi sayısı, toplanma yerindeki sayım sonucu.

Tatbikat Süreleri: başlangıç saati, bitiş saati.

Tatbikat Konumu: alan, bina, işyeri bölümü vb.

Tatbikatın Amacı: serbest metin.

Tatbikat Sonrası Değerlendirme: tatbikat esnasında doğru yapılanlar, tatbikat esnasında yanlış yapılanlar, çıkarılan sonuçlar ayrı ayrı yazılır.

Tatbikatı Yürüten: adı soyadı, unvanı, imza. Tatbikatı Onaylayan (İşveren/İşveren Vekili): adı soyadı, imza.

Ek-3

Ekiplerin Görevlendirilmesine İlişkin Örnek Tablo

Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için görevlendirilecek asgari destek elemanı sayısı, toplam çalışan sayısına göre şöyle artar:

1 destek elemanı (toplam görevlendirilecek destek elemanı sayısı 1) — az tehlikeli/tehlikeli/çok tehlikeli sınıfların hepsinde 1-9 çalışan.

1 destek elemanı (toplam 3) — az tehlikelide 10-50, tehlikelide 10-40, çok tehlikelide 10-30 çalışan.

2 destek elemanı (toplam 6) — az tehlikelide 51-100, tehlikelide 41-80, çok tehlikelide 31-60 çalışan.

3 destek elemanı (toplam 9) — az tehlikelide 101-150, tehlikelide 81-120, çok tehlikelide 61-90 çalışan.

Bu artış aynı oranda devam eder. 10'dan az çalışanı olan işyerlerinde söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için en az bir çalışanın destek elemanı olarak görevlendirilmesi yeterlidir. Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin hesaplanmasında yukarıda belirtilen çalışan sayılarındaki artış dikkate alınarak Yönetmeliğin 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasına uygun olarak destek elemanı sayısı belirlenir ve görevlendirilir.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; resmî ya da bağlayıcı niteliği yoktur. Metnin bağlayıcı hâli için Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr esas alınır. Güncelleme: 17.08.2026

İlgili hizmet

İSG / OSGB hizmeti — gozetimosgb.com.tr