İşyerlerinde İşveren veya İşveren Vekili Tarafından Yürütülecek İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerine İlişkin Yönetmelik

MADDE 1

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; (Değişik ibare:RG-21/5/2018-30427) elliden az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin işveren veya işveren vekili tarafından yürütülebilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

MADDE 2

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 6 ncı maddesi uyarınca (Değişik ibare:RG-21/5/2018-30427) elliden az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri ile işveren veya işveren vekillerini kapsar.

(2) Çalışan sayısının (Değişik ibare:RG-21/5/2018-30427) elliden az olup olmadığının tespitinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır:

a) Aynı işverenin Türkiye genelinde birden fazla tescilli ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerinin olması halinde, iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri üstlenilebilecek işyerlerinin belirlenmesinde Sosyal Güvenlik Kurumundaki tescil kayıtları esas alınır.

b) İşverenden iş alan alt işverenlerce çalıştırılan sigortalılar çalışan sayısına dâhil edilmez.

c) 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamındaki öğrenci statüsünde olan çırak ve stajyerler, çalışan sayısının tespitinde dikkate alınmaz.

MADDE 3

Dayanak

MADDE 3 – (Değişik:RG-5/3/2025-32832)

(1) Bu Yönetmelik; 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 6 ncı ve 30 uncu maddeleri ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 86 ncı, 90 ıncı ve 508 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

MADDE 4

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Açıköğretim: Belli bir öğretim mekânına ihtiyaç duyulmayan, devam zorunluluğu olmayan ve eğitim konularının kitaplar, radyo, televizyon, internet gibi araçlarla sunulduğu öğretim türünü,

b) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,

c) Eğitim programı: Eğitim konularının, içeriği, araçları, süreleri, eğiticileri gibi unsurlardan ve bu unsurlara ilişkin her türlü bilgi ve belgeden oluşan programı,

ç) Genel Müdürlük: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünü,

d) İSG-KATİP: İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili iş ve işlemlerin Genel Müdürlükçe kayıt, takip ve izlenmesi amacıyla kullanılan İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programını,

e) İşveren: Bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinde, çalışan istihdam eden gerçek veya tüzel kişiyi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşları,

f) İşveren vekili: Bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinde, işveren adına hareket eden, işin ve işyerinin bütününün yönetiminde görev alan kişiyi,

g) Kanun: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununu,

ifade eder.

MADDE 5

İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin işveren veya işveren vekillerince yürütülmesi

MADDE 5 – (Değişik:RG-21/5/2018-30427)

(1) Bu Yönetmelikte belirtilen eğitimi (Değişik ibare:RG-5/3/2025-32832) tamamlayan işveren veya işveren vekilleri, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimine verilen görevleri, işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç olmak üzere (Ek ibare:RG-5/3/2025-32832) iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirme şartı olmaksızın yürütebilir. İşveren veya işveren vekilleri, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yerine getirmek için çalışan başına aylık en az 10 dakika ayırmak zorundadır. Bu hizmetlerin işveren veya işveren vekili tarafından yürütülmesi halinde onaylı defter tutulması zorunlu değildir. Ancak 6331 sayılı Kanun ve alt düzenlemelerinin gerektirdiği diğer belge ve kayıt düzenleme yükümlülüğü devam eder.

(2) Bu Yönetmelik kapsamında işveren veya işveren vekilleri, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin tamamını ya da bir kısmını hizmet alımı yoluyla Bakanlıkça yetkilendirilen birimlerden de temin edebilir.

(3) Bu Yönetmelik kapsamında, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek isteyen işveren veya işveren vekillerinin İSG-KATİP üzerinden sisteme kaydolmaları zorunludur. İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri, İSG-KATİP'te onaylandığı tarihten itibaren geçerli sayılır.

(4) Üçüncü fıkraya göre yapılan görevlendirmelerde kişilerin SGK veri tabanında da işveren veya işveren vekili olarak kayıtlı olması gerekmektedir. Aksi takdirde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirme yapılmamış sayılır. SGK veri tabanında işyeri yetkilisi olarak kayıtlı olan çalışanlardan, işveren adına hareket eden, işin ve işyerinin yönetiminde görev alan işyeri yetkilileri işveren vekili olarak kabul edilir.

(5) Eğitimini (Değişik ibare:RG-5/3/2025-32832) tamamlayan işverenin elliden az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan ayrı bir işyeri açması veya işveren vekilinin hizmet akdinin sona ererek, elliden az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan başka bir işyerinde çalışmaya başlaması halinde; yeni işyerinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilmesi için işverence veya işveren vekilince İSG-KATİP üzerinden başvuruda bulunulması gerekir.

(6) İşveren vekili; 4 üncü maddede yer alan işveren vekili tanımına uygun ve işyerinde tam süreli hizmet akdi ile çalışanlar arasından görevlendirilir. Kamu kurum ve kuruluşlarında iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini en üst amir, yardımcıları veya bu görevi yürütenler üstlenebilir.

(7) Site veya apartmanlarda; 3/3/2004 tarihli ve 25391 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Konut Kapıcıları Yönetmeliği kapsamında site veya apartman yöneticisi, işveren vekili olarak iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini üstlenebilir.

(8) (Değişik:RG-5/3/2025-32832) EK-3'te yer alan "İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Yürütümüne İlişkin İşveren veya İşveren Vekili Eğitimi Tamamlama Belgesi" bulunan işverenler, toplam çalışan sayısının 50'den az olması şartıyla kendilerine ait az tehlikeli sınıfta yer alan aynı il sınırları içerisindeki birden fazla işyerinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini üstlenebilir. Bu belgeye sahip işveren vekilleri ise tam süreli hizmet akdi ile çalıştıkları yalnızca tek bir işyerinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini üstlenebilir.

(9) Birinci fıkrada belirtilen iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin üstlenilmesi veya işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması Kanun ve ilgili mevzuatta işverenler için öngörülen yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.

MADDE 6

Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri

MADDE 6 – (Değişik:RG-21/5/2018-30427)

(1) 15/5/2013 tarihli ve 28648 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında çalışanlara verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, bu Yönetmelikte yer alan eğitimleri (Değişik ibare:RG-5/3/2025-32832) tamamlayan işverenler veya işveren vekillerince verilebilir.

MADDE 7

Sağlık gözetimi

MADDE 7 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında eğitim alan işveren veya işveren vekillerinin üstleneceği iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri; işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikleri kapsamaz.

(2) (Değişik:RG-5/3/2025-32832) Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları işyeri hekiminden alınır. 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için ise çalışan sağlığı merkezinden (ÇASMER), aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir.

MADDE 8

Çalışma ortamı gözetimi

MADDE 8 – (1) Kanun ve alt düzenlemelerinde yer alan hükümler uyarınca işyerinde yapılması gereken ölçümler, Bakanlık tarafından yetkilendirilen laboratuvarlar tarafından gerçekleştirilir.

MADDE 9

Eğitimin kapsamı ve şekli

MADDE 9 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında; işveren veya işveren vekillerine verilecek eğitimin programı, asgari ek-1'de belirtilen konuları içerir.

(2) Eğitim programları açıköğretim (Ek ibare:RG-21/5/2018-30427), uzaktan veya yüz yüze eğitim yoluyla düzenlenir.

(3) Ders içerikleri; uluslararası standartlara uygun, yazılı, işitsel ve görsel materyallerle desteklenmiş bir şekilde hazırlanır.

MADDE 10

Eğitim verecek kurum ve kuruluşlar ile eğiticilerin nitelikleri (Değişik başlık:RG-21/5/2018-30427)

MADDE 10 – (1) (Değişik:RG-5/3/2025-32832) Eğitimler; üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları veya işçi ve işveren kuruluşları tarafından Bakanlıkla protokol yapmak suretiyle verilir.

(2) (Ek:RG-21/5/2018-30427) (Mülga:RG-5/3/2025-32832)

(3) Ek-1'deki eğitim konularını hazırlayacak veya verecek eğiticilerde, uzmanlık alanları dikkate alınmak koşuluyla; öğretim üyesi olma ve/veya işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı eğitici belgesine sahip olma şartı aranır.

MADDE 11

Eğitim programı

MADDE 11 – (1) Eğitim programı, Bakanlıkla protokol yapan (Değişik ibare:RG-21/5/2018-30427) 10 uncu maddede belirtilen kurum ve kuruluşlar tarafından Genel Müdürlüğün onayına sunulur.

(2) Onay verilmeyen eğitim programı ile eğitime başlanamaz.

(3) Genel Müdürlük, onaya sunulan eğitim programında değişiklik yapma yetkisine sahiptir.

MADDE 12

Eğitim programlarına başvuru

MADDE 12 – (1) (Değişik:RG-21/5/2018-30427) Eğitim almak isteyen adaylar Bakanlık ile protokol yapan kurum ve kuruluşlara başvuruda bulunur. Yapılacak başvuruların usul ve esasları protokolle belirlenir.

MADDE 13

Eğitimin süresi

MADDE 13 – (1) Eğitim, ek-1'de yer alan eğitim konularındaki içeriği okuyup, anlayıp, özümsemeye yetecek makul bir süreye göre tasarlanır. Bu süre her hâlükârda ek-1'de yer alan ders saatlerinin toplamından az olamaz.

(2) Her bir eğitim konusunun içeriği bütünlük oluşturacak şekilde birbiri ardına sıralanır.

MADDE 14

Eğitimin tamamlanması, belgelendirme ve ücretler

MADDE 14- (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-5/3/2025-32832)

(1) Bakanlıkla protokol yapan ve bu çerçevede eğitim veren kurum ve kuruluşlar, eğitimi tamamlayan adaylar için EK-3'teki örneğine uygun olarak "İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Yürütümüne İlişkin İşveren veya İşveren Vekili Eğitimi Tamamlama Belgesi" düzenler ve bu kişileri Genel Müdürlüğe bildirir.

(2) Eğitim ve belgelendirmeyi kapsayan ücret, net asgari ücretin 1/10'unu geçmemek koşuluyla Bakanlıkla yapılan protokolde belirlenir ve katılımcılar tarafından ödenir.

MADDE 15

Genel Müdürlüğün yetkisi

MADDE 15 – (1) Genel Müdürlük, eğitimleri kontrol ve denetleme yetkisine sahiptir.

(2) Eğitimlerde herhangi bir uygunsuzluğun tespiti halinde uygunsuzluk giderilinceye kadar eğitim programı Genel Müdürlükçe durdurulur.

MADDE 16

İşyerinin kapsam dışında kalması

MADDE 16 – (1) İşyerinin tehlike sınıfının değişmesi ve/veya çalışan sayısının (Değişik ibare:RG-21/5/2018-30427) elli ve üzerine çıkması durumlarında, (Değişik ibare:RG-21/5/2018-30427) otuz gün içerisinde 29/12/2012 tarih ve 28512 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda görevlendirmeler yapılır.

(2) İşveren veya işveren vekilinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetini üstlenmek istememesi halinde de birinci fıkrada belirtilen Yönetmelik hükümleri doğrultusunda görevlendirmeler yapılır.

MADDE 17

Eğitim tamamlama belgesi bulunmayan işverenler veya işveren vekilleri

MADDE 17 – (mülga) (Mülga:RG-5/3/2025-32832)

MADDE 18

İşyeri Hekimliği veya İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesine sahip işveren veya işveren vekilleri

MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinde iş güvenliği uzmanlığı belgesi bulunan işveren veya işveren vekilleri, 7 nci ve 8 inci maddelerde belirtilen hizmetler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini üstlenebilir.

(2) Bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinde işyeri hekimliği belgesi bulunan işveren veya işveren vekilleri, (Ek ibare:RG-21/5/2018-30427) 8 inci maddede belirtilen hizmetler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini üstlenebilir.

MADDE 19

Asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurulan işyeri

MADDE 19 – (1) Asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurulan işyerlerinde her bir işveren veya işveren vekilleri ayrı ayrı eğitim almak zorundadır.

GEÇİCİ MADDE 1

Taahhütname işlemlerine ilişkin geçiş hükmü

GEÇİCİ MADDE 1 – (mülga) (Ek:RG-21/5/2018-30427) (Mülga:RG-5/3/2025-32832)

GEÇİCİ MADDE 2

Mevcut belgelerin geçerliliği

GEÇİCİ MADDE 2 – (Ek:RG-21/5/2018-30427)

(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce bu Yönetmelik kapsamında usulüne uygun ve ondan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için alınan belgeler elliden az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için de geçerlidir.

(2) (Ek:RG-5/3/2025-32832) Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Yönetmelik kapsamında Bakanlıkla protokol yapan ve bu çerçevede eğitim veren kurum ve kuruluşlarca düzenlenen eğitimi tamamlayan ve bu fıkrayı ihdas eden Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılan EK-2'deki örneğine uygun "İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Yürütümüne İlişkin İşveren veya İşveren Vekili Sınavına Katılım Hakkı Belgesi" alan adaylara, 31/12/2025 tarihine kadar başvurmaları halinde "İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Yürütümüne İlişkin İşveren veya İşveren Vekili Eğitimi Tamamlama Belgesi" EK-3'teki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

GEÇİCİ MADDE 3

Sosyal Güvenlik Kurumu tescil sisteminde işyeri ve çalışan kaydı bulunmayalar

GEÇİCİ MADDE 3 – (mülga) (Ek:RG-21/5/2018-30427) (Mülga:RG-5/3/2025-32832)

[Not: Madde başlığındaki "bulunmayalar" ifadesi resmî metinde bu şekilde (muhtemel matbu/imla hatası olarak "bulunmayanlar" yerine) geçmektedir; iki bağımsız kaynakta da aynı şekilde teyit edilmiştir, bu nedenle birebir aktarılmıştır.]

MADDE 20

Yürürlük

MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 21

Yürütme

MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.

EK-1 - Sıra No 1.a

EK-1 EĞİTİM KONULARI TABLOSU

1. Genel Konular

a) Çalışma mevzuatı (İşveren ve çalışanların yasal hak ve sorumlulukları)

1. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

2. İş Kanunu

3. İlgili diğer mevzuat (5510 S. SSGSS Kanunu, 6098 S. Borçlar K.vb.)

Süre: 1 Saat

EK-1 - Sıra No 1.b

EK-1 EĞİTİM KONULARI TABLOSU

1. Genel Konular

b) İş sağlığı ve güvenliğinde önleyici yaklaşım

1. Güvenlik kültürü

2. Tehlike ve risk tanımı

3. Risk değerlendirmesi nedir? Nasıl hazırlanır?

4. Risklerden korunma ilkeleri

Süre: 2 Saat

EK-1 - Sıra No 1.c

EK-1 EĞİTİM KONULARI TABLOSU

1. Genel Konular

c) İş kazası ve meslek hastalıkları ile sonuçları

1. İş kazası ve meslek hastalığı tanımı ve bildirimi

2. İş kazası ve meslek hastalıklarının raporlanması

3. İş kazası ve meslek hastalıklarının maliyeti

4. İş kazası ve meslek hastalıklarının hukuki sonuçları

5. Ramak kala olayların tanımı, raporlanması, çıkarılacak dersler

Süre: 1 Saat

EK-1 - Sıra No 1.ç

EK-1 EĞİTİM KONULARI TABLOSU

1. Genel Konular

ç) İş sağlığı ve güvenliği alanında iyi uygulama örnekleri.

Süre: 1 Saat

EK-1 - Sıra No 2.a

EK-1 EĞİTİM KONULARI TABLOSU

2. Sağlık ve Güvenlik Konuları ile Korunma Yöntemleri

a) İşin yürütümü ve çalışma ortamına ilişkin risk faktörleri

1. İş ekipmanları (Makinalar ve el aletleri),

2. Elektrik,

3. Parlama, patlama, yangın ve yangından korunma,

4. Atık yönetimi,

5. Elle kaldırma ve taşıma,

6. Yükleme, boşaltma, istifleme ve depolama,

7. Fiziksel faktörler (Titreşim, gürültü, termal konfor, radyasyon, aydınlatma, havalandırma vb.),

8. Kimyasal faktörler,

9. Biyolojik faktörler,

10. Ergonomik faktörler,

11. İşyeri bina ve eklentileri,

12. İşyerinde temizlik ve düzen,

13. Ekranlı araçlarla çalışma,

14. Sağlık ve güvenlik işaretleri,

15. Acil durumlar.

Süre: 8 Saat

EK-1 - Sıra No 2.b

EK-1 EĞİTİM KONULARI TABLOSU

2. Sağlık ve Güvenlik Konuları ile Korunma Yöntemleri

b) Bireysel ve organizasyona ilişkin faktörler

1. İş kazalarının sebepleri ve korunma prensipleri,

2. Meslek hastalıklarının sebepleri ve korunma prensipleri,

3. İlkyardım,

4. Psikososyal risk etmenleri,

5. Kişisel koruyucu donanım kullanımı.

Süre: 2 Saat

EK-1 - Sıra No 2.c

EK-1 EĞİTİM KONULARI TABLOSU

2. Sağlık ve Güvenlik Konuları ile Korunma Yöntemleri

c) Dokümantasyon

1. Risk değerlendirmesi dokümanının hazırlanması,

2. Acil durum planının hazırlanması,

3. İSG eğitimlerinin belgelendirilmesi,

4. Çalışan temsilcisinin görevlendirilmesi.

Süre: 1 Saat

EK-2

EK-2 (Mülga:RG-5/3/2025-32832)

EK-3

EK-3 (Değişik:RG-5/3/2025-32832)

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜMÜNE İLİŞKİN İŞVEREN VEYA İŞVEREN VEKİLİ EĞİTİMİ TAMAMLAMA BELGESİ (form örneği)

Kurum Logosu / *KURUMUN ADI

Tarih : ______

Belge No. : ______

…(İşveren-işveren vekilinin adı/soyadı)… İşyerlerinde İşveren veya İşveren Vekili Tarafından Yürütülecek İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerine İlişkin Yönetmeliğe göre eğitimi tamamlayarak elliden az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilmesi için bu belgeyi almaya hak kazanmıştır.

T.C. Kimlik Numarası: ______

Kurum veya Kuruluşun Yöneticisi Adı, Soyadı, İmza

EK-4

EK-4 (Mülga:RG-5/3/2025-32832)