OSGB Nedir? Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi Ne Demek?
OSGB Nedir?
OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilen ve işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunan birimdir. Bir OSGB’nin kurulabilmesi için tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan en az bir işyeri hekimi, bir iş güvenliği uzmanı ve bir diğer sağlık personelinin görevlendirilmesi zorunludur (Md.12/1).
Başvurular e-Devlet üzerinden yapılır ve yetkilendirilen birime, Ek-2 örneğine uygun bir yetki belgesi düzenlenir (Md.16).
OSGB Açılımı: Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi
OSGB’nin açılımı Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi’dir. “Ortak” sözcüğü, birimin tek bir işyerine bağlı olmadığını; birden fazla işyerine aynı kadroyla hizmet verebildiğini anlatır. Günlük dilde “OSGB ne demek” sorusunun cevabı da budur: işyerlerinin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini dışarıdan hizmet alarak yerine getirmesini sağlayan, Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluş.
İşyerinin kendi bünyesinde kurulan birimle karıştırılmamalıdır; tam süreli hekim ve uzmanın görevlendirildiği işyerinde kurulan birim İş Sağlığı ve Güvenliği Birimi (İSGB) adını alır (Md.5/3). İkisi arasındaki ayrım OSGB ile İSGB arasındaki fark sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır.
OSGB Ne İş Yapar?
İşveren, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesi için işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirmekle; on ve daha fazla çalışanı bulunan çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde ayrıca diğer sağlık personeli görevlendirmekle yükümlüdür (Md.5/1). Bu niteliklere sahip personel işyerinde bulunmuyorsa işveren, yükümlülüklerin tamamını veya bir kısmını OSGB’den hizmet alarak karşılayabilir (Md.5/2).
OSGB’nin işi, bu görevlendirmeyi işveren adına üstlenmektir:
| OSGB’nin sağladığı | Dayanak |
|---|---|
| İşyeri hekimi görevlendirmesi | Md.5/1, Md.5/2 |
| İş güvenliği uzmanı görevlendirmesi | Md.5/1, Md.5/2 |
| Diğer sağlık personeli görevlendirmesi (10+ çalışanlı çok tehlikeli sınıf) | Md.5/1 |
| Hizmetin tehlike sınıfına uygun nitelikte personelle yürütülmesi | Md.12/1 |
Bu hizmetlerin maliyeti işverene aittir; hizmet çalışanlara herhangi bir mali yük getirmeyecek şekilde ve ücretsiz sunulur (Md.9). İşverenin kayıt, bilgilendirme ve saklama yükümlülükleri işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri sayfasında toplanmıştır.
OSGB Kuruluş Şartları
OSGB’nin yetki alabilmesi için, hizmet vereceği adreste belirli asgari fiziki koşulları sağlaması gerekir (Md.12/3). Bu koşullar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
| Bölüm | Asgari alan / koşul |
|---|---|
| İşyeri hekimi muayene odası | En az 10 m² |
| İlkyardım ve acil müdahale odası | En az 15 m² |
| İş güvenliği uzmanı odası | En az 10 m² |
| Bekleme yeri | En az 12 m² |
| Arşiv odası | Bulunması zorunlu |
| Tuvalet ve lavabo | Bulunması zorunlu |
OSGB’nin yetki aldığı adreste açık ve fiilen faaliyette olması esastır (Md.12/7). Hizmet alanı bakımından ise OSGB, yetki aldığı il ile bu ile sınır komşusu illerde hizmet verebilir (Md.12/5).
OSGB Yetki Belgesi ve Vize
Yetkilendirme sonucunda düzenlenen yetki belgesi süreklilik arz etmez; belgenin geçerliliğini koruması için beş yılda bir vize ettirilmesi gerekir (Md.20). Vize güncelliğini yitirmiş bir OSGB ile yürütülen hizmet, yetki bakımından risk taşır. Bu nedenle sözleşme öncesinde yetki belgesinin ve vize tarihinin güncelliği doğrulanmalıdır.
OSGB Nasıl Seçilir?
Bir işyeri için OSGB seçiminde, mevzuatın öngördüğü asgari ölçütler şu şekilde sıralanabilir:
- Geçerli yetki belgesi: OSGB’nin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca düzenlenmiş, Ek-2 örneğine uygun ve geçerli bir yetki belgesine sahip olması (Md.16).
- Vize güncelliği: Yetki belgesinin beş yıllık vize süresinin dolmamış olması (Md.20).
- Hizmet alanı uygunluğu: İşyerinin bulunduğu ilin, OSGB’nin yetki aldığı il veya sınır komşusu iller kapsamında olması (Md.12/5).
- Tehlike sınıfına uygun personel: İşyerinin tehlike sınıfına uygun niteliklere sahip işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının görevlendirilebilmesi (Md.12/1).
- İSG-KATİP sözleşmesi: Hizmetin, İSG-KATİP sistemi üzerinden yapılan sözleşmeyle kayıt altına alınması.
Bu ölçütlerin tamamı, OSGB’nin faaliyet adresinde açık ve fiilen faaliyette olması esasıyla birlikte değerlendirilir (Md.12/7).
Bir kuruluşun basit tetkik laboratuvarı ve gezici iş sağlığı aracı yetkilerinin bulunup bulunmadığı, Bakanlığın yayımladığı resmî listelerden yetki doğrulama sayfası üzerinden sorgulanabilir.